Báðar deildir Bandaríkjaþings samþykktu á þriðjudag frumvarp repúblikana um breytingar á skattalöggjöf Bandaríkjanna, sem sagðar eru umsvifamestu breytingar á löggjöfinni frá forsetatíð Ronalds Reagan. Gert er ráð fyrir að Donald Trump undirriti nýju löggjöfina í þessari viku, og hún verði þannig innsigluð fyrir jól, en Trump hefur áður lýst breytingunum sem jólagjöf.
Nýja skattalöggjöfin felur í sér varanlega lækkun skatta á hlutafélög og tímabundna lækkun á einstaklinga. Nánar tiltekið lækkar tekjuskattur einstaklinga úr 39,6% í 37%. Mesta skattalækkun þiggja tekjuhæstu hópar landsins. Sú tilfærsla jafnast þó hvergi á við þá sem á sér stað með breytingu frumvarpsins á fyrirtækjaskatti, sem lækkar nú úr 35% í 21%. Þar með er hann næstum jafn lágur og á Íslandi, þar sem tekjuskattur á hlutafélög er 20%.
Paul Ryan, þingforseti fulltrúadeildarinnar, úr röðum Repúblikana, lýsti nýju skattalöggjöfinni sem þeirri mikilvægustu sem þingið hefði samþykkt svo áratugum skipti: „Þetta eru djúpstæðar breytingar, sem munu færa landið aftur á rétta braut,“ sagði hann. Í ræðu sinni fyrir atkvæðagreiðsluna í fulltrúadeildunni sagði hann þetta vera „stund sem muni skilgreina heila kynslóð“.
Kosningin endurtekin vegna formgalla
Í öldungadeild þingsins kusu allir þingmenn Repúblikanaflokksins með frumvarpinu og allir þingmenn Demókrata gegn því. John McCain, þingmaður Repúblikana og frambjóðandi í prófkjöri flokksins fyrir síðustu forsetakosningar, var fjarverandi kosninguna vegna veikinda, en hann hefur meðal annars staðið gegn atlögum núverandi ríkisstjórnar að heilbrigðistryggingum efnaminni íbúa landsins.
Í fulltrúadeild þingsins kusu 12 þingmenn repúblikana gegn frumvarpinu, en naut það engu að síður meirihluta 227 atkvæða gegn 203. Af tæknilegum ástæðum, að virðist, verður kosið aftur um frumvarpið í fulltrúadeildinni í dag, miðvikudag, en ekki virðist gert ráð fyrir að sú kosning fari á annan veg. Demókratar sögðu þessi mistök þó til marks um hamaganginn og kæruleysið sem repúblikanar sýndu við meðferð málsins.
„Verðlaun til milljarðamæringa“ – almenningur mótfallinn, markaðir kætast
Andstæðingar Trump-stjórnarinnar taka undir að breytingin muni hafa veigamiklar afleiðingar, en með andstæðum formerkjum. Á blaðamannafundi á þriðjudag kallaði Nancy Pelosi, leiðtogi stjórnarandstöðu demókrata í fulltrúadeild þingsins, frumvarpið „versta frumvarp sögunnar“ og sagði það fela í sér „að Bandaríkin verða einfaldlega rænd, heildsölurán á millistéttinni“. Sagan muni dæma „skattasvindlið“ sem „hneykslanlegustu auðræðisaðgerð“ í sögu landsins.
Huffpost: The Heist is Here.
Fjöldi fjölmiðla hafa tekið í sama streng: Huffington Post tilkynnti lagabreytinguna með fyrirsögninni: „The Heist is Here“ eða „Ránið er hafið“.
Bernie Sanders, frambjóðandi í prófkjöri demókrata fyrir síðustu forsetakosningar, hefur lýst nýju skattalöggjöfinni sem „illa dulbúnum verðlaunum til þeirra milljarðamæringa sem studdu við kosningaherferð Repúblikanaflokksins“. Með löggjöfinni sé hinu opinbera beitt til að „hinir moldríku verði ríkari“. Hún byggi á „falskenningunni um brauðmolahagfræði sem hefur aldrei virkað, mun aldrei virka.“
Samkvæmt könnun CNN sem birtist á þriðjudag hallast fleiri Bandaríkjamenn að skilningi stjórnarandstöðunnar en stjórnarinnar á málinu: 55% íbúa landsins eru, samkvæmt könnuninni, mótfallnir nýju skattalöggjöfinni en aðeins 33% lýstu sig hlynnta henni. Aðrar kannanir hafa gefið svipaðar niðurstöður.
Á meðan almenningur er upp til hópa mótfallinn frumvarpinu virtust markaðir á þriðjudag kætast yfir því, en Dow Jones hlutabréfavísitalan reis um 140 stig á þriðjudag. Þar með hafði vísitalan þá hækkað alls um yfir 5.000 stig á þessu ári, í fyrsta sinn í hundrað ára sögu hennar.
34% skattalækkunarinnar rennur til ríkasta prósentsins
Tax Policy Center (TPC) er heitið á rannsóknarstofu um skattamál sem stofnuð var af fyrrverandi ráðgjöfum ríkisstjórna Reagan, Bush og Bill Clinton, sem flokksóháður vettvangur sérfræðinga til að greina tillögur í skattamálum og efnahagsleg áhrif þeirra. Samkvæmt greiningu TPC, sem tímaritið Business Insider hefur greint frá, má gera ráð fyrir að breytingin leiði til þess að hagvöxtur aukist um 0,7 prósentustig á árinu 2018, en ekki 3 til 5 prósentustig, eins og ráðgjafar Donalds Trump hafa haldið fram. Þá muni tekjumissir hins opinberra nema rúmri billjón Bandaríkjadala til næstu tíu ára (trillion heitir sú stærð á ensku: þúsund milljarðar), jafnvel þó að gert sé ráð fyrir auknum hagvexti.
Samkvæmt greiningu frá hagfræðingum við Pennsylvania háskóla, sem Financial Times hefur vitnað til, verður verulegur munur á því hversu mikið skattbyrði ólíkra geira lækkar með lagabreytingunni: námufyrirtæki muni njóta mest góðs af nýju skattalöggjöfinni, þá eignarhaldsfélög. Að meðaltali megi fyrirtæki í rekstri á hvaða sviði sem er þó vænta þess að raunveruleg skattbyrði – það er að teknu tilliti til allra reglna um frádrátt, skattaafslátt og annað – lækki á næsta ári úr 21%, ef ekkert hefði breyst, í 9%, með nýju löggjöfinni.
Alls 34% skattalækkunarinnar munu renna til tekjuhæsta eins prósent Bandaríkjamanna.
Samkvæmt greiningu Center on Budget and Policy Priorities, sem stofnuð var af fyrrum efnahagsráðgjafa Carter-stjórnarinnar, mun alls 34% skattalækkunarinnar renna til tekjuhæsta eins prósent Bandaríkjamanna. Tekjuhæsti fimmtungur íbúa landsins mun, samkvæmt mati stofnunarinnar, njóta alls 70% lækkunarinnar.
Stefna á titilinn „ójafnasta samfélag í heimi“
Philip Alston, prófessor í lögfræði við New York háskóla, hóf fyrr í vetur vettvangsrannsókn á vegum Sameinuðu þjóðanna, til að greina áhrif fátæktar og ójöfnuðar á stöðu mannréttinda í Bandaríkjunum. Samkvæmt bráðabirgðaniðurstöðum rannsóknarinnar gerir nýja skattalöggjöfin Bandaríkin sannfærandi keppinaut um titilinn „ójafnasta samfélag í heimi“.
Í umfjöllun um löggjöfina hefur Alston, meðal fjölda annarra, lagt áherslu á þingmeðferð málsins ekki síður en inntak breytinganna: „skortinn á opinberri umræðu, lokað samningaviðræðuferli, útilokun fulltrúa næstum helmings Bandaríkjamanna frá ferlinu,“ – en þingmenn meirihlutans höfðu demókrata ekki með í ráðum við gerð frumvarpsins.
Nýbirtar niðurstöður viðamikillar rannsóknar hafa sýnt hversu miklu hraðar efnahagslegur ójöfnuður jókst í Bandaríkjunum en löndum Vestur-Evrópu frá því um 1980, þegar hann mældist svipaður í heimshlutunum tveimur. Um eitt virðast stuðningsmenn þeirra breytinga sem nú eru hafnar í Bandaríkjunum og andstæðingar þeirra sammála: að með þeim muni ójöfnuður í Bandaríkjunum enn aukast verulega.
