„Mikilvægt að Vinstri-græn hafi kyngt þessu“ | Katrín Jakobs lofaði að vinstrið hefði hljótt um NATO

Á föstudag birtist árleg skýrsla Utanríkisráðherra um utanríkis- og alþjóðamál og fóru í kjölfarið fram þingumræður um efni hennar.

Í umræðunum, að vænta má viðamestu þingumræðum um utanríkis- og alþjóðamál á yfirstandandi þingi, minntist hvorki ráðherra, í kynningarerindi sínu, né aðrir þingmenn í ræðum og andsvörum, á árásir Tyrklands á sjálfsstjórnarsvæði Kúrda í Sýrlandi eða á mál Hauks Hilmarssonar, sem talinn er hafa farist í þeim árásum en er enn leitað.

Þögnin um Tyrkland, Afrin og Hauk

Það hefur vakið furðu margra að hvorki ríkisstjórnin sem VG veitir forystu né flokkurinn sjálfur hafi fordæmt aðgerðir Tyrklands. Í ljósi þess að íslenska ríkið lítur á sig sem einn bakhjarla þeirra aðgerða gegn ISIS sem Haukur hélt til Sýrlands til þátttöku í, hefur tregða ráðamanna til að bregðast opinberlega við fréttum af fráfalli hans einnig sætt furðu. Síðast á þriðjudag ávarpaði Lárus Páll Birgisson Alþingi af áheyrendapöllum og spurði: „Af hverju segið þið ekki neitt?“

Þá hefur forystusveit VG ekki fjallað um innrásaraðgerð Tyrklands, þjóðernishreinsun þeirra í Afrin-héraði og hernám þess sem tilefni til að afturkalla aðild Íslands að NATO, eða draga úr þátttöku landsins í bandalaginu. Þó er flokkurinn enn, samkvæmt stefnuskrá, formlega mótfallinn aðild landsins að bandalaginu.

„Pínu vandræðalegt fyrir VG“

Á þessari þögn varð engin undantekning í umræðunum á föstudag. Erindi eins þingmanns fól þó í sér upplýsingar sem tengjast málinu. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir sagði í ræðu sinni:

„Það er samt pínu vandræðalegt fyrir VG, sem enn hefur á sinni stefnu að það sé betra að vera utan NATO — já, og hér koma þingmenn VG hlaupandi inn og gefa merki: já það er allt satt og rétt, við viljum ekki vera aðilar að NATO. Það er gott að það sé staðfest. En ríkisstjórnin, sem betur fer, hefur það í sínum ríkisstjórnarsáttmála að þjóðaröryggisstefna sem var samþykkt hér á Alþingi, verði höfð að leiðarljósi.“

Þjóðaröryggisstefnan er stutt skjal, þingsályktun, með 11 samþykktum. Þriðja samþykkt skjalsins er svohljóðandi:

„Að aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu verði áfram lykilstoð í vörnum Íslands og meginvettvangur vestrænnar samvinnu sem Ísland tekur þátt í á borgaralegum forsendum til að efla eigið öryggi og annarra bandalagsríkja.“

„Mikilvægt að Vinstri-græn hafi kyngt þessu“

Þorgerður Katrín lofaði Sjálfstæðisflokkinn fyrir að láta VG, þvert á yfirlýsta stefnu hreyfingarinnar, „kyngja“ þjóðaröryggisstefnunni:

„Vel að merkja var þjóðaröryggisstefnan samþykkt með öllum greiddum atkvæðum nema að það var einn flokkur sem sat hjá, út af sinni grunnstefnu, að vera á móti NATO, það var náttúrulega VG. Það er rétt sem heilbrigðisráðherra hæstvirtur hefur bent á, það er sósíalisti við borðsendann, sem er á móti því að Ísland sé í NATO og hefur núna undirgengist þessa þjóðaröryggisstefnu sem þau greiddu ekki atkvæði með, sem þau studdu ekki, en hafa sem betur fer – og ég vil hrósa hæstvirtum Utanríkisráðherra og Sjálfstæðisflokknum fyrir það – að hafa látið VG í rauninni kyngja þessari stefnu.“

Forsætisráðherra hafi heitið ró um Þjóðaröryggisstefnu

Þorgerður hamraði þessa sögn inn, og ítrekaði að sér þætti „mikilvægt að Vinstri-græn hafi kyngt þessu.“ Þá sagði hún það hafa verið:

„upplýsandi og um leið þakkarvert að forsætisráðherra kom á fund utanríkismálanefndar þingsins og útskýrði þetta mjög gaumgæfilega, að það væri ekki vandamál af þeirra hálfu að vinna og fylgja eftir stefnunni, þetta væri lýðræðislega samþykkt stefna hér í þinginu og þess vegna myndi VG og ríkisstjórnin undir forystu þeirra vinna að henni. Og það er mikilvægt að þetta sé á hreinu. Mér finnst það skipta máli og vil hrósa þeim sem drógu VG inn á þennan vagn.“

Andsvar VG: „Ekki eins máls hreyfing“

Steinunn Þóra Árnadóttir varð til andsvars. Hún sagði VG enn líta svo á að „hagsmunum Íslands“ sé „betur borgið utan NATO“. VG sé aftur á móti ekki „eins máls hreyfing“, þau vilji berjast fyrir fleiri stefnumálum í pólitík, og vilji ekki útiloka sig frá stjórnarþátttöku með því að gera þetta eina mál að frágangssök. Hún sagði það vera afstöðu flokksmeðlima, sem þingræðissinna, að verða að beygja sig „undir það að við erum enn sem komið er með minnihlutaskoðun þegar kemur að NATO.“ Eitt af markmiðum þingmanna flokksins sé aftur á móti að tala gegn aðild Íslands að NATO, sem þau ætli svo sannarlega að halda áfram að gera „líka í þessu ríkisstjórnarsamstarfi“.

Mikill bragur að málamiðlun Katrínar

Katrín steig þá aftur í pontu og endurtók að núverandi ríkisstjórn væri sú fyrsta á Íslandi undir forystu sósíalista „með þá skoðun að Ísland eigi að vera utan NATO.“ Það hafi þurft að skýra, því hafi hún og fleiri gengið á eftir því hvað það þýddi.

Þá endurtók hún einnig lofsyrði sín í garð Katrínar Jakobsdóttur og sagði:

„Mér fannst mikill bragur á því þegar hæstvirtur forsætisráðherra kom í Utanríkismálanefnd og gerði einfaldlega grein fyrir því að vinstrihreyfingin undir þeirra forystu, ríkisstjórnin undir þeirra forystu, myndi fylgja eftir þjóðaröryggisstefnunni, á grundvelli málamiðlunar, samkomulags. Og þar með var það einfaldlega skýrt.“

Að lokum tók Þorgerður Katrín mikilvægi þessa viðfangsefnis í eigin huga saman í einni setningu:

„Það sem má ekki gerast í utanríkismálum er að utanríkisráðherra annars vegar og forsætisráðherra hins vegar séu ekki að tala sama tungumál, ekki síst á, meðal annars, leiðtogafundum NATO.“