Líklegt er að víða um heim þurfi að viðhalda auknu bili milli fólks, því sem á ensku hefur verið nefnt social distancing og útfært á Íslandi til þessa sem „tveggja metra reglan“, fram til ársins 2022, eigi að ráða niðurlögum Covid-19 faraldursins. Herská beiting smitrakningar og sóttkvíar getur þó, í löndum þar sem útbreiðsla er lítil, minnkað þörfina á viðhaldi slíkra fjarlægða. Þetta eru niðurstöður rannsóknar sem birtist í vísindaritinu Science á þriðjudag.
„Viðloðandi samfélagið þegar þessu verður lokið“
Í rannsókninni er reynt að spá fyrir um útbreiðslu veirunnar eftir að yfirstandandi heimsfaraldur er genginn yfir. Samkvæmt rannsókninni nægir ein aðgerð, á við útgöngubann, í afmarkaðan tíma, ekki til að ná stjórn á faraldrinum. Verði inngripum á við aukið mannabil ekki haldið til streitu geta nýir tindar í útbreiðslu risið hærra en þeir hafa gert til þessa.
Ef ekki uppgötvast bóluefni með næga virkni eða meðferð sem dugir til lækningar má, samkvæmt einni sviðsmynd rannsóknarinnar, jafnvel gera ráð fyrir að faraldurinn taki sig upp aftur allt til ársins 2025.
Á stöðufundum almannavarna undanfarið hefur komið fram að búast megi við að tveggja metra reglan verði í gildi á landinu að minnsta kosti til loka þessa árs. Þá hafa bæði Víðir Reynisson, fulltrúi Ríkislögreglustjóra á fundunum, og Þórólfur Guðnason ýjað að því að slíkt viðmið sé hugsanlega komið til að vera um ókomna tíð. Víðir orðaði það svo á nýlegum stöðufundi að fólk muni héðan af kannski sýna þeim virðingu sem vilja ekki láta anda ofan í hálsmálið á sér, en Þórólfur að viðmið af þessum toga yrði hugsanlega „viðloðandi samfélagið þegar þessu verður lokið“.
Tvær sviðsmyndir og sú verri sennilegri
Enn er ekki vitað hversu lengi ónæmi fyrir veirunni varir fyrir þau sem smitast af henni, veikjast og læknast. Ef ónæmið sem myndast fyrir veirunni er varanlegt gæti hún horfið úr umferð, eða svo gott sem, til fjögurra eða fimm ára eftir þann faraldur sem nú stendur yfir, segir í rannsókninni. Þar er bent á að þannig hafi farið um kórónaveiurfaraldurinn SARS-CoV-1, árið 2003, sem aldrei varð heimsfaraldur. Höfundar rannsóknarinnar taka fram að heilbrigðisyfirvöldum ólíkra landa þyki þessi niðurstaða þó stöðugt ósennilegri.
Ef, aftur á móti, ónæmi fyrir SARS-CoV-2 varir aðeins í um eitt ár, eins og er tilfellið með ónæmi fyrir flensu en einnig fyrir kórónaveirunni HCoV, sem veldur kvefi, þá er sennilegt að Covid-faraldur verði árlegt fyrirbæri. Í rannsókninni er sagt að lykilatriði til að lýðheilsuyfirvöld geti brugðist nógsamlega við hinum nýja skaðvaldi sé að greina á milli þessara mögulegu sviðsmynda.
Aðspurður um hvort honum virtist sennilegri sviðsmynd, svaraði Lipsitch því til að um það væri aðeins hægt að velta vöngum á þessu stigi, ekkert væri fast í hendi, en þó mætti ætla að fólk njóti nokkurrar verndar gegn smiti í að minnsta kosti um ár eftir sýkingu.
Í frétt The Guardian um rannsóknina kemur fram að aðrar rannsóknir hafi gefið til kynna að það ónæmi sem myndast í líkömum fólks eftir sýkingu sé misjafnt eftir alvarleika veikinda: þau sem beri mild eða engin einkenni myndi líka minna ónæmi. Algert ónæmi er sagt sjaldgæft í tilfelli veirusjúkdóma í öndunarfærum.
Heimildir um heimsfaraldur
Bandaríska ritið Science Magazine er eitt af helstu ritrýndu vísindaritum heims. Ritið hóf göngu sína árið 1880. Útefandi nú er American Association for the Advancement of Science (AAAS).
Breska dagblaðið The Guardian hóf göngu sína sem The Manchester Guardian árið 1821. Pólitískt telst það til miðju-vinstris og hefur ritstjórnarstefna þess oft legið samsíða frjálslynda flokknum í Bretlandi. Á 100 ára afmæli blaðsins, árið 1921, skrifaði þáverandi ritstjóri þess grein þar sem finna má setninguna „comment is free, but facts are sacred“. Ritstjórn hefur ekki verið þekkt að öðru en virða þessa aðgreiningu og þykir fréttaflutningur miðilsins ábyggilegur.
Um rannsóknir á kórónuveirunni og faraldrinum ber að hafa í huga að þær fara nú fram með methraða um allan heim. Hundruð ritrýndra greina hafa birst frá því að faraldurinn hóf göngu sína, á skemmri tíma en væri, undir venjulegum kringumstæðum, tekinn til að ganga frá einni einustu. Mikið kapp er lagt á öflun, greiningu og miðlun nýrrar þekkingar um veiruna, en óvissustigið er að sama skapi enn hátt. Ritstjórn leggur sig eftir að styðjast við áreiðanlegustu tiltæku heimildir. Upplýsingamiðlun fjölmiðla er af öðrum toga en þekkingarleit vísindamanna. Að brúa bilið þar á milli er vandasöm skylda. Við sinnum henni eftir getu en hvetjum lesendur til að leita sjálf bestu fáanlegu upplýsinga, sannreyna heimildir eftir föngum og hafa bestu dómgreind að leiðarljósi.
Ábyggilegustu upplýsingar um framvindu faraldursins á Íslandi má finna á vefsíðu Almannavarna, covid.is, og síðu Háskóla Íslands, covid.hi.is.
