Höfundur vill ekki láta nafn síns getið.
Daglegt líf mitt er dagleg barátta fyrir lífi dóttur minnar. Fallegu, hjartahlýju, hæfileikaríku og skemmtulegu dóttur minnar sem er elskuð hvar sem hún fer og allt leikur í höndunum á.
Hún er með ósýnilegan sjúkdóm sem heitir fíkn og engin almennileg úrræði fást við í heilbrigðiskerfinu.
Þegar dóttir mín var nýfædd þá man ég eftir að hafa upplifað mikla skelfingu. Skelfingu yfir þeirri miklu ábyrgð sem mér hafði verið falin og ekki síst yfir að geta kannski ekki verndað hana fyrir öllum hættum lífsins.
Ég veit ekki hvort þessi skelfing hellist yfir alla sem fá í hendur ungabarn til umönnunar, en mér þykir það líklegt. Þessi tilfinning er ólýsanleg og blandast saman við ást sem þú hefur aldrei fundið áður. Svo kemstu að því smátt og smátt að þú getur ekki verndað barnið þitt, og allra síst fyrir sjálfu sér. Þú ert jafn vanmáttug og þú ímyndar þér á þessum tímapunkti.
Það er undarlegt að sakna manneskju sem stendur beint fyrir framan þig. Manneskju sem áður var lífsglöð og full af krafti, traust og glæsileg. Manneskju, sem stendur núna fyrir framan þig, horuð og tekin og gargar á þig að lífið sé búið af því að hana vantar pening fyrir dópi og hún vilji bara fokking deyja. Gleðin er farin og krafturinn sem áður var þrotlaus í alls konar vinnu og sköpun fer núna í að redda næsta skammti.
Það glittir stundum í dóttur mína þegar hún nær að vera edrú í smá tíma. Þá kemur fram húmorinn og allt það sem hún missir í ömurð neyslunnar.
Vinir hennar sakna hennar líka, enda var hún alltaf vinamörg og vinsæl. Nú forðast fólk hana því einu samskiptin sem hún hefur við annað fólk er að reyna að redda einhverju. Peningum, dópi eða að reyna að selja einhverjum eitthvað eða fá skutl hingað og þangað. Hún vill heldur ekki hlusta eða eiga í neinum samræðum. Hún hefur engan tíma í slíkt. Það eina sem kemst að er að fá meira dóp.
Hún hefur lýst því yfir oftar en einu sinn að hún vilji bara deyja. Hún vill ekki fara aftur í meðferð og yfirlýst markmið hennar er að deyja í neyslunni. Það er hvort eða er orðið of seint að snúa við, segir hún.
Ég sem móðir hennar get ekkert gert. Kerfið vinnur ekki með mér. Hún er ekki talin nógu „geðveik” til að komast inn á geðdeild og of dópuð til að hægt sé að greina hana. Hún er hætt að nenna að hlusta því hún telur það ekki hafa reynst sér vel. Það er auðvitað augljóst að það ástand sem hún er í andlega getur seint talist eðlilegt. Samt fær hún enga aðstoð, nema hún leiti eftir henni sjálf.
Ég fæ ekki nauðungarvistun fyrir hana því hún er „bara” í neyslu, sem er víst ekki nóg til að fólki sé ekki sjálfrátt. Við vitum að þetta er kjaftæði.
Fíkillinn er í þessu ástandi knúinn áfram af allt öðrum hvötum en eigin vilja. Hann er ekki hann sjálfur, heldur uppvakningur á valdi efna sem líkami hans er orðinn háður. Þetta er því argasta þvæla.
Það er sagt að sjálfsmorðshugsanir séu alltaf teknar alvarlega í kerfinu og fólk í sjálfsvígshættu sé alltaf í forgangi. Mín reynsla er allt önnur. Jú, hún fær eina og eina innlögn en getur svo bara útskrifað sig og haldið áfram að reyna að drepa sig. Hægt og rólega.
Á meðan erum við aðstandendur ósofin og í sturlunarástandi að reyna með veikum mætti að fylgja henni eftir. En þetta er víst „hennar einkamál”. Auðvitað er þetta samt ekki hennar einkamál.
Ég get ekki verið foreldri systkina hennar á meðan ég vaki allar nætur og er alltaf í viðbragðsstöðu til að vaða með hana á slysó eða í samskiptum við allskonar fólk að leita að henni. Ég get ekki stundað vinnu með eðlilegum hætti og tekjur fjölskyldunnar eru við fátæktarmörk.
Ég er að annast fullorðinn einstakling og fæ litla aðstoð því hún er ekki „viðurkenndur sjúklingur”.Ég er virkilega búin að reyna ALLT og get fullyrt að þetta kerfi okkar er drasl. Það er engin þjónusta og enginn stuðningur.
Mér er bent á að ég þurfi bara að „sleppa takinu”, en hvað þýðir það? Á ég að láta sem hún sé dáin því hún sé það hvort eða er? Á ég að byrja að syrgja hana strax af því að enginn vill hjálpa henni? Hvaða rugl er það?
Auðvitað berst ég áfram rétt eins og ég myndi gera ef hún væri með krabbamein eða einhvern sýnilegan sjúkdóm sem tekinn er alvarlega. Auðvitað myndi ég ekki bara setja hana út á tröppur í því ástandi og sætta mig við að hún muni deyja. Hvers vegna er fíkn öðruvísi?
Fólk segir oft að það þýði ekkert að setja fólk í meðferð fyrr en það sjálft er tilbúið, en hvenær er manneskja sem er í svona annarlegu ástandi „tilbúin”? Hvernig er líka hægt að grípa manneskjuna sem er „tilbúin” þegar hún þarf að bíða í marga mánuði eftir að komast bara í svokallaða afvötnun til að ná áttum? Hvernig er það boðlegt að manneskja fái að lifa lífi sínu í sjálfsskaða, þar sem hún er í daglegri lífshættu en heilbrigðiskerfið tekur ekki við henni? Á meðan bíða fjölskyldur í sjálfheldu.
Svefnvana foreldrar sem bíða fregna af hvar barn þeirra er niðurkomið, vanrækt og hrædd systkini og í mörgum tilvikum börn fíkilsins. Ömmur, afar, frændur, frænkur, makar og vinir. Yfirvofandi er hræðslan við að fá fregnir af því að öll baráttan, líf barnsins þíns og erfiðið hafi verið til einskis. Allt horfið í máttleysi kerfisins.
Hvað þarf margt ungt fólk með framtíðina fyrir sér að deyja í viðbót til að stjórnvöld vakni? Ungt fólk er að falla í hrönnum en það eru engar aðgerðir, engin viðbragðsáætlun, engin úrræði og enginn skilningur. Líf okkar eru greinilega einskis virði í „velferðarríkinu”. Skilaboðin eru skýr en sársaukinn, hann er óbærilegur.
Það ER alltaf von, en líkurnar á henni aukast með öflugri stuðningi og samfélagslegu átaki.
Grein birtist fyrst hér á síðunni, Það er Von, en birt í Kvennablaðinu að beiðni höfundar
